kFINtesencja tego, co fińskie - strona o Finlandii i języku fińskim

Zapraszamy do lektury wywiadu z Leeną Lander - autorką powieści "Rozkaz". Spotkanie z pisarką odbyło się 6 maja o godz. 17.00 w EMPIKu Megastore. Na spotkaniu Leenie Lander towarzyszyła Bożena Kojro - tłumaczka, która przełożyła na język polski powieść "Rozkaz". Rozkaz to dziesiąta z kolei powieść Leeny Lander. Ten dreszczowiec psychologiczny, oparty na faktach z roku 1918, przetłumaczony został już na francuski, litewski, niemiecki, norweski, szwedzki i włoski. Leena Lander jest także autorką powieści dla dzieci i młodzieży, opowiadań, słuchowisk oraz sztuk telewizyjnych. Otrzymała między innymi nagrodę Prix Nordique 2000 oraz medal Pro Finlandia.

(Więcej informacji o książce na stronie Wydawnictwa Kojro)

Aurinko: Pierwsze pytanie będzie najbardziej standardowym, ale każdy autor musi się z takowym zmierzyć, – o czym jest "Rozkaz"?

Leena Lander: Odpowiadając bez zastanowienia, powiedziałabym, że tematem książki jest wojna domowa w Finlandii. Jednak, jako pisarka, chciałam temu wydarzeniu nadać bardziej abstrakcyjne pojęcie, dlatego powiem, że jest to książka o wojnie. Wojnie, która może zdarzyć się wszędzie - na Bałkanach, w Afryce. Temat wojny jest tutaj metaforą. Chciałam opowiedzieć o ludziach, którzy znajdują się w takiej sytuacji, opisać ich emocje, uczucia, zachowania.

A: Gdzie szukała Pani inspiracji do napisania książki?

L: Przede wszystkim czerpałam z historii własnej rodziny. Jednak zanim o tym opowiem, chciałabym naświetlić sytuację. Wojna domowa wybuchła w Finlandii rok po odzyskaniu niepodległości i była bardzo krwawa - pochłonęła w sumie kilkanaście tysięcy ofiar. Stronami konfliktu byli "Czerwoni" i "Biali". Rodzina ze strony matki, należała do "Białych", natomiast jedna z członkiń rodziny ojca była żołnierzem i walczyła po stronie "Czerwonych". Ponadto jeden z pierwowzorów moich bohaterów istniał naprawdę. Przed wojną zajmował się pisaniem w tonie bardzo moralizatorskim i humanitarnym. Natomiast podczas wojny - zabijał więźniów, często osobiście.

A: Sięgnęła Pani po bardzo kontrowersyjny temat... L: Tego tematu brakowało mi w fińskiej literaturze. Tym bardziej, że o wojnie domowej mówi się dzisiaj w Finlandii z różnych perspektyw. W szkole mówią co innego, na uczelni co innego, a rodzina i krewni opisują to jeszcze inaczej. Zainteresowało mnie także to, że podczas wojny kobiety żołnierze były traktowane inaczej niż mężczyźni. A przecież rok wcześniej otrzymały prawo do głosu, czyli ich prawa zostały w pewien sposób zrównane z prawami mężczyzn. I właśnie dlatego postanowiłam uczynić kobietę - żołnierza jedną z moich bohaterek. Ta historia to nie tylko opowieść o wojnie, walce, miłości. Udało mi się przemycić w niej moje własne uczucia, lęki, emocje. Napisanie tej książki pozwoliło mi poniekąd doświadczyć uczuć, jakich doznawali bohaterowie. Na dodatek wybierając ten temat, kierowałam się także tym, że jest on ważny nie tylko dla mnie, ale także dla Finów. "Rozkaz" stał się miejscem do dyskusji na temat rzeczy bardzo dla nas istotnych.

L: Też. Moim celem było pokazanie tego, że nikt z nas nie jest w stanie przewidzieć jak zachowa się w sytuacji wojny. Nie wiem co by stało się ze mną, jakbym się zachowywała, gdybym np. była na miejscu naczelnika więzienia. Czy gdybym miała okazję zabić kogoś czy bym to zrobiła? Nikt z nas nie może przewidzieć jak zachowa się w sytuacji zagrożenia swojego życia, co zrobi, żeby je ocalić. Wojna wyzwala w ludziach ekstremalne uczucia - od niesamowitej odwagi, do obsesyjnego okrucieństwa. Podam dość drastyczny przykład: gdy młodzi, pełni testosteronu żołnierze maja ochotę na seks, po prostu gwałcą.

A: Jednak w książce odnajdziemy też pozytywne emocje, a nawet miłość...

L: Oczywiście. Nie chciałabym zdradzać za dużo, ale mogę powiedzieć, że główni bohaterowie to dwaj mężczyźni i kobieta. Wokół nich i pomiędzy nimi budowane są emocje i relacje. Mimo iż niemal na każdej stronie widać piętno wojny, chciałam, żeby w książce znalazły się takie uczucia jak np. miłość, która jest obecna niezależnie od sytuacji...

Spisała: kamala
foto: szpieg