kFINtesencja tego, co fińskie - strona o Finlandii i języku fińskim

Start

Kompendium

Sztuka

Fińskie malarstwo

niedziela, 20 maja 2012

Fińskie malarstwo

Wpisany przez Arvi

Wtorek, 27 Grudzień 2005 02:12

FIŃSKIE MALARSTWO (w pigułce)

Osobą, która najlepiej kojarzona jest z tematem fińskiego malarstwa jest oczywiście Akseli Gallen-Kallela. Postaci tej nie trzeba właściwie przedstawiać – chyba wszyscy Finomaniacy kojarzą ilustracje do „Kalewali” czy freski jego autorstwa. Niewiele natomiast mówi się o innych fińskich malarzach. Dlatego właśnie postanowiłam przybliżyć sylwetki innych twórców – być może mniej znanych, jednak nie mniej ciekawych.

Pierwszym fińskim malarzem, który zdobył międzynarodową sławę, był Albert Edelfelt (1854-1905). Urodził się on w arystokratycznej szwedzkojęzycznej rodzinie. Studiował historię na uniwersytecie w Helsinkach, porzucił jednak studia by poświęcić się karierze malarza. Wyjechał do Paryża, który uznał za najlepsze miejsce do rozwinięcia swojego talentu.
Na początku swej twórczości Edelfelt zajmował się głównie malarstwem historycznym, szybko jednak doszedł do wniosku, że bardziej odpowiadałoby mu ilustrowanie współczesnej mu rzeczywistości. Inspiracji do swych obrazów szukał między innymi w codziennym życiu fińskiego ludu (stąd obrazy takie jak „Pogrzeb dziecka” czy „Praczki”). Największą sławę przyniosły mu jednak wspaniałe portrety, które stanowią około połowę jego dzieł. Większość z nich powstała podczas jego 15-letniego pobytu w Paryżu. Portretował przede wszystkim kobiety, największą sławę przyniósł mu jednak portret Louisa Pasteura.
Na uwagę zasługuje także „Królowa Bianca”, jego pierwsze powszechnie znane dzieło, wystawione na Wystawie Światowej w 1878 roku jako część sekcji Rosyjskiej. Jego obrazy były podziwiane między innymi przez samego Vincenta van Gogha.

Inną wybitną osobistością był Eero Järnefelt (1863-1937,'), jeden z najwybitniejszych przedstawicieli fińskiego złotego wieku. Wykształcenie artystyczne zdobywał najpierw w Helsinkach, później zaś w St. Petersburgu pod okiem swojego wujka, Mikhaila Klodta, który to zaszczepił w Järnefelcie zamiłowanie do malowania nieba i chmur, a także znacząco wpłynął na wybór tematów jego dzieł. W latach 1886-1888 Järnefelt studiował w Paryżu. Okres ten można uznać za najważniejszy w jego twórczości – wtedy bowiem stał się dojrzałym artystą. Ogromny wpływ na twórczość Järnefelta wywarła kultura rosyjska (jego matka, Elizabeth Klodt von Jurgensburg, była z pochodzenia Rosjanką; nie bez znaczenia był również jego pobyt w St. Petersburgu). Jego twórczość charakteryzuje również bogactwo stylów – zajmował się między innymi malarstwem ołtarzowym, malarstwem ściennym o tematyce historycznej i mitologicznej. W późniejszym okresie malował satyryczne obrazy przedstawiające życie fińskiego ludu, co oczywiście było nietypowe dla fińskiej sztuki.

Na koniec warto wspomieć o Hugo Simbergu (1873-1917,'), artyście stosunkowo mało znanym, którego bogaty dorobek artystyczny można uznać za jeden z ciekawszych w malarstwie fińskim. Nie obejmuje on zresztą jedynie obrazów – Simberg zajmował się także grafiką i fotografią, był jednym z pierwszych fińskich artystów dla których ta druga stała się ważną, pełnowartościową formą wypowiedzi. Urodzony w Haminie, przeniósł się do Helsinek by tam studiować sztukę malarstwa. Sporo podróżował – odwiedził między innymi Londyn, Paryż, Włochy. Najważniejszym okresem w jego życiu były jednak lata, które spędził na pustkowiu w Ruovesi. Tam, pod okiem Akselego Gallen-Kalleli szlifował swój talent i wypracował własny niepowtarzalny styl.

Hugo Simberg był jednym z najważniejszych fińskich symbolistów. Na jego obrazach królują nierzeczywiste, fantastyczne postaci, z których najbardziej charakterystyczne są łagodna śmierć (wsłuchująca się w dźwięki skrzypiec na obrazie „Śmierć słucha”, czy podlewająca rośliny tak jak na „Ogrodzie śmierci”) oraz nędzny diabeł. Osiągnął on również mistrzostwo w kreowaniu ponurej atmosfery. Zapadający zmrok, łódka dryfująca powoli w stronę horyzontu czy jeziora oświetlone blaskiem zachodzącego słońca tworzą niezwykle melancholijny nastrój, a zarazem urzekają swoim pięknem. W wielu dziełach Simberga można także dostrzec inspiracje fińskim folklorem. Freski jego autorstwa zdobią wnętrze kościoła św. Jana w Tampere.