kFINtesencja tego, co fińskie - strona o Finlandii i języku fińskim

Finowie zwykli mówić o sobie, że urodzili się na nartach, a świat uwierzył im na słowo. W dzisiejszych czasach nie wypowiadają jednak tej tezy tak śmiało, jako że narciarstwo przestało być codziennoscią, środkiem transportu w obszarach wiejskich, a przybrało formę aktywnego wypoczynku.

Nie można zapomnieć o tym, że fińska armia ciągle ceni narty jako efektywny i skuteczny środek transportu i trenuje pod tym kątem swoich żołnierzy. W latach 1939-1940 oraz 1941 i 1944 żołnierze ci skutecznie radzili sobie w Wojnie Zimowej przeciwko Związkowi Radzieckiemu.

Bitwa w Saija - Laponia, 21 lutego 1944

Kilka lat temu, w swojej książce "Zima w Finlandii", profesor W.R. Mead napisał: "Z historycznego punktu widzenia, narty są jednym z najstarszych 'eksponatów' znajdywanych w kraju". Tak samo jak w Norwegii i Szwecji, najstarsze artefakty były znajdywane na bagnach. Fińskie torfowiska przechowywały różnorodne wersje 'prehistorycznych' nart w różnych częściach kraju. W jednym z najstarszych miejsc gdzie prowadzi się badania (w Kinnula,'), znaleziono narty pochodzące sprzed ok. czterech tysięcy lat.

Narty z około szóstego wieku naszej ery znaleziono na torfowisku w centralno-południowej Finlandii. Miały podwyższony podnóżek i były obłożone skórą, zapobiegało przyklejaniu się śniegu do nart. Zachował się też pasek zrobiony ze skóry borsuka.

Fińskim słowem znaczącym narty jest "suksi". Nazwa ta ma pochodzenie uralskie i mogła ulec zmianie, aż powstało skandynawskie słowo "ski", które jest teraz używane na całym świecie. Jak pokazuje profesor Mead, słowo to było prawdopodobnie pierwszym opisanym w Gustaf Widegren's Svenskt och Engelskt Lexicon, który został opublikowany w Sztokholmie w 1788 roku.
"Skid: a kind of scate or wooden shoe on which they slide over the snow..."

Początki narciarstwa szkic V. Blomstedta, początek 1890

Zanim narty pojawiły się w masowej produkcji, narty istniały już pod różnymi nazwami i różniły się od siebie kształtem, w zależności od miejsca pochodzenia. Mała grupa zagranicznych podróżnych podczas wizyty w Finlandii w 19 wieku, podzieliła się swoimi doświadczeniami z obserwacji narciarstwa... Paul du Chaillu opisał narciarstwo w fińskiej Laponii jako model odniesienia dla pozostałej części kraju. Na północy spotkał się bowiem z różnymi typami nart lub "dziwnymi butami do śniegu". Zaobserwował krótkie służące do jazdy w lesie, gdzie drzewa rosną blisko siebie, długie do jazdy po miękkim śniegu, aby uniosły ciężar człowieka i nie zapadały się głęboko, oraz obłożone foczą skórą, używane wiosną, kiedy śnieg jest miękki i mokry - skóra zapobiega temu, by śnieg nie przyklejał się do nart. Dlatego, narty były nieodzowne i stanowiły środek transportu w Finlandii w dawnych czasach, aż do ostatniego kwartału 19 wieku. Lokalny obserwator z południowej gminy Hauho napisał, że narty były najczęściej widywane tylko przed domami leśniczych, którzy używali ich do jeżdżenia z domu do i z pracy.

Najważniejszymi czynnikami, które ożywiły zainteresowania dookoła nart była ich niezastąpiona pomoc członkom wypraw na daleką północ (np. A.E. Nordenskjöld, pierwszy pilot po Przejściu Północno-Wschodnim (North-East Passage)) oraz zawody sportowe. Narciarstwo biegowe jako zawody oraz jako sposób na ćwiczenie kondycji pojawiło się w Finlandii w latach 80tych 18 wieku.

Na wycieczce, 1904 Uskela	Elsa Vesterinen, 1909 (Uusikirkko)	Zawody, 1920 (Suodenniemi)
Zawody uczennic Kuopio, 1923	Poczta, 1924 Wyspa Suursaari	W drodze, aby odwiedzić chorego 1920 (Haukipudas)

Zapaleńcy biegania na nartach są przekonani o tym, że jest ono najlepsze, aby utrzymać i polepszać swoją fizyczną kondycję. Ćwiczy wszystkie główne mięśnie ciała, również palce i przedramiona. Oprócz tego dostarcza wiele przyjemności. Wszyscy jeżdżą na nartach, jednak trzeba być dobrze wysportowanym żeby wycisnąć naprawdę tyle, ile się da.

Narciarstwo biegowe jest nazywane po fińsku "hiihto", aby odróżnić je od "laskettelu", które mówi ogólnie o narciarstwie zjazdowym. Slalom z kolei stał się bardzo popularny w ostatnich latach, mimo tego, że Finlandia nie posiada odpowiedniej topografii, aby mogły się tam odbywać takie zawody.

Osoba, która dopiero zaczyna jeździć na nartach, musi pamiętać o kilku podstawowych faktach. Istotne są długość i napięcie nart. Narty powinny mieć odpowiednią długość, a ta jest uzależniona od wagi i wysokości narciarza. Narty mają odpowiednią długość jeśli, stojąc obok nich, możemy dotknąć palcami ich czubka. Drugą główną zasadą jest zasada kartki papieru. Kiedy narciarz ma założone narty i stoi na gładkiej podłodze, przesuwamy kartkę pod środkową, wygiętą częścią nart. Jeśli kartka nie jest w stanie przejść pod nartą, oznacza to, że narty nie są zbyt mocno napięte, innymi słowy narciarz jest zbyt ciężki... Te wskazówki są przydatne dla nart używanych w tradycyjnym, klasycznym narciarstwie. Nowsze narty, z reguły są krótsze i bardziej sztywne.

Narty mają różną szerokość, w zależności od potrzeb ich użytkownika. Przykładowo narty treningowe, które są odpowiednie na szlaki robione przez maszyny mają 44 do 46 milimetrów szerokości. Norma nordycka zakłada, że szerokość narty wynosi 52 milimetry. Fińska armia używa nart 70 milimetrowych, które są zaprojektowane, aby móc utrzymać ciężar żołnierza oraz jego ekwipunku nawet w głębokim śniegu.

Podobnie jest z kijkami: Zły ich wybór może odebrać całą przyjemność jazdy. Zły znaczy za krótki - kijki praktycznie nigdy nie są zbyt długie. Ale jeśli nie są wystarczająco długie, ergonomia jazdy drastycznie spada. Dobierając właściwą długość, pozwalamy na pełne wyciągnięcie ramion. Narciarz porusza się będąc lekko wygięty do przodu, odpychając się kijkami i opierając się na nich dla rozpędu i utrzymania równowagi.

W Europie północnej narciarstwo biegowe jest bardzo rozpowszechnione i skomercjalizowane. Producenci nart i ubioru sportowego muszą podążać za trendami oraz tworzyć własne, jeśli chcą przeżyć na rynku.
Jeśli chodzi o zawody, narciarstwo biegowe było łączone z różnymi konkurencjami takimi jak skoki narciarskie, kombinacja Nordycka (Nordic combined event,'), Biathlon i jazda na orientację. Kombinacja nordycka składa się ze skoków oraz zjazdu. Biathlon, który ma korzenie wojskowe, oprócz jazdy zawierał strzelanie w pozycji leżącej i stojącej.

Narciarze zjazdowi, skoczkowie, biatleci i biegacze na orientację, w rzeczy samej wszyscy ci, którzy uprawiają któreś z wymienionych dyscyplin mogą stać się bohaterami narodowymi jeśli uda im się zaistnieć na którejkolwiek z aren takich jak Olimpiada Zimowa, Mistrzostwa Świata lub Puchar Świata.

Postęp technologiczny odgrywa dużą rolę w narciarstwie. Producenci nart ciągle szukają nowych rozwiązań aby zmniejszyć wagę materiałów, a zwiększyć prędkość i komfort jazdy.
A dziś w Finlandii można jeździć na nartach przez cały rok. W Vuokatti Sports Institute we wschodniej Finlandii opracowano tzw. tunel narciarski. Jest on długi na 2 do trzech kilometrów i umieszczony nad ziemią. W środku panują wspaniałe warunki do jeżdżenia na nartach po sztucznym śniegu - prosta technologia połączona z charakterystyczną fińską inwencją. :)

szpieg

na podstawie artykułu z Virtual Finland.