kFINtesencja tego, co fińskie - strona o Finlandii i języku fińskim

Spis treści:

• Wstęp
• Wiadomości ogólne
• Regiony Finlandii
• Charakterystyka regionów turystycznych Finlandii
  • Region kulturowy
    • Helsinki: Perła cywilizacji na peryferiach
    • Wyspy Alandzkie
    • Turku: historyczne tradycje i Muminki
  • Pojezierze fińskie
    • Miejscowości turystyczne Järvialue
    • Tampere: fiński „Mansen”
  • Region wyżynny
    • Karelia Północna
    • Progi Laponii
  • Zachodnie wybrzeże Finlandii Pohjanmaa
  • Laponia
    • Rovaniemi: stolica Północy
    • Północne „erämaat”
• Rozwój fińskiej turystyki
• Podsumowanie
• Literatura

3. Charakterystyka regionów turystycznych Finlandii

Mimo krajobrazowej jednostajności i stosunkowo niewielkich różnic kulturowych pomiędzy ludnością zamieszkującą poszczególne części kraju, regiony turystyczne Finlandii posiadają swoje indywidualne cechy, odróżniające je od innych. Przyroda fińska jest jednostajna, ale równocześnie sprawia wrażenie potężnej, wywołując silne wrażenie na turyście. Natomiast kultura fińska, mimo swojej surowości, tak samo odciska na nim swoje piętno w postaci niezapomnianych wrażeń kulturowych spotkań.

Maria Dąbrowska napisała: „Największy urok Finlandii stanowi wyrazistość i wspaniała, rzekłbyś, monumentalna jednolitość klimatu i krajobrazu. Nie monotonia tylko właśnie wyrazistość i jednolitość (...) W Finlandii jeśli mamy lato, to jest to lato potężne (...) Jest to nieustające światło, nie znikające prawie słońce. Zima składa się tam z nieprzebytego śniegu, który zasklepia domowe okna i drzwi, z lśniącej gwiaździstej nocy, ze świstu sanek i nart, z zorzy borealnej, z ciszy bez dna.” (Drucka 1969, s. 113). Właśnie z powodu takich aspektów Finlandia jest bardzo atrakcyjnym miejscem turystycznym. Najsilniejszymi czynnikami, kształtującymi jej wizerunek, są: dzika przyroda i fińska kultura, opisowi których poświęciłam tak wiele miejsca powyżej.

W kolejnej części pracy pragnę scharakteryzować kolejno główne regiony turystyczne Finlandii. Skupię się na przedstawieniu naturalnych i antropogenicznych walorów turystycznych charakterystycznych dla każdego regionu, wyróżniających je cech oraz mocnych i słabych stronach, będących warunkiem dalszego rozwoju.

3.1. Region kulturowy

Południowa i wschodnia część Finlandii zwana jest Regionem Kulturowym (Kulttuurialue). Nazwa wiąże się z kulturalną aktywnością tej części Finlandii, gdzie skupiają atrakcje związane z wydarzeniami kulturalnymi, naukowymi, sportowymi, politycznymi i innymi, zwłaszcza wokół regionu Helsinek. Region obfituje w zabytki, festiwale, kulturowe, biznesowe spotkania oraz konferencje. Jest tu także ogromna liczba centrów naukowych, takich jak: uniwersytety, szkoły wyższe i technika zawodowe. Z drugiej strony, występuje tam także bogactwo naturalnych, czystych przestrzeni, fińskiej nieskazitelnej przyrody: wyspy, jeziora, zatoki i lasy. Wszystkie te czynniki powodują, że region stolicy Finlandii jest bardzo ciekawym miejscem, w którym najbardziej rozwinięta na świecie technologia spotyka się z czystością przyrody, tak bardzo charakterystyczną dla całej Finlandii.

W Regionie Kulturowym mieszka około 44% ludności fińskiej. Z tego punktu widzenia region staje się także wydajnym źródłem wyjeżdżających fińskich turystów (odwiedzających, turystów świątecznych i wyjeżdżających na długie wakacje). Podregiony turystyczne Regionu Kulturowego, które pochłaniają największą ilość przyjezdnych, to: Okręg Helsinek, Wyspy Alandzkie oraz Okręg Turku, które opiszę poniżej. Pozostałe: podregion Hameenlinny – Tammeli oraz cały podregion Kanty – Häme są destynacjami, przyciągającymi wielu turystów fińskich. Nie ma w ich kierunku dużego strumienia turystów zagranicznych, który przejmowany jest prawie całkowicie przez Okręg Helsinek. Obszary te stanowią popularny kierunek wyjazdów weekendowych Finów, są też w istocie wspaniałym miejscem wypoczynku ze względu na swoje walory przyrodnicze.

Aczkolwiek atrakcje turystyczne i turystyka sama w sobie nie grają zbyt dużej roli w gospodarce stolicy, jest ona centrum kulturowym i historycznym oraz najważniejszym, z punktu widzenia turystyki, miastem Finlandii. Region ten skupia największą część turystyki przyjazdowej i wyjazdowej, krajowej i zagranicznej.

3.1.1. Helsinki: Perła cywilizacji na peryferiach

Helsinki – stolica Finlandii – otrzymały prawa miejskie w połowie XVI wieku. Poprzez lata swojego istnienia, gdy Finlandia stanowiła część Szwecji, miasto to, podobnie jak sam kraj, stanowiło peryferia Korony. Kiedy kraj przeszedł w ręce Rosjan i utworzono Wielkie Księstwo Finlandii w 1809 roku, dopiero rozpoczęto rozbudowę stolicy. To właśnie od Rosjan Finowie otrzymali najwięcej swobody i autonomii, czego przykładem może być sam fakt zezwolenia na używanie języka fińskiego w urzędach i szkołach, co za rządów Szwecji było niedozwolone. Rozpoczęto wtedy niejako budowę stolicy nowopowstałego kraju. W śródmieściu Helsinek „wzniesiono wspaniały kompleks budynków, mający demonstrować, tak obcokrajowcom jak i samym Finom, narodziny nowego państwa, posiadającego ośrodek będący jego sercem” (Klinge 2006, s. 126). Obecnie stolica Finlandii, zwana przez Finów „Itämeren Tytär” („Córka Bałtyku”,'), razem z sąsiednimi miastami Espoo i Vantaa, jest najbardziej zurbanizowanym regionem kraju, w którym koncentruje się największa liczba ludności, około 1 milion, co stanowi 20% ludności całego kraju.

Okręg Helsinek
Źródło: Finnish Tourist Board 2006

Do najważniejszych walorów kulturowych, stanowiących jednocześnie symbol miasta, należą takie obiekty jak: Plac Senacki (Senaatintori) wraz z kompleksem okalających go budynków, m.in. Pałacu Rządowego i Uniwersytetu, a także z dominującą budowlą na samym środku Placu: Katedrą Tuomiokirkko. „Dzisiejszy Plac Senacki od bardzo dawna był miejscem spotkań mieszkańców miasta. Jest to równocześnie jedna z najstarszych części miasta, gdzie osiedlili się pierwsi mieszkańcy po przeniesieniu Helsinek w te okolice” (Chałas 1991, s. 20). Jego projekt jest dziełem niemieckiego architekta C. L. Engela, który rozpoczął swoją pracę w Finlandii po przeniesieniu jej stolicy z Turku do Helsinek. W centalnej części placu znajduje się pomnik cara Aleksandra II, którego uważano za dobrego władcę i symbol rozszerzających się w Finlandii swobód, dzięki którym doszło do wzrostu świadomości narodowej Finów.

Kolejnym wartym uwagi zabytkowym i kulturowym miejscem jest Plac Targowy Kauppatori. „Plac Targowy, malowniczo położony, przy nabrzeżu Zatoki Południowej – Eteläsatama, „dotykający” nobliwych budynków władzy miejskiej i prezydenckiej, a równocześnie miejsce targu owocowego, warzywnego, kwiatowego, rybnego” (Chałas 1991, s. 26). Plac stanowi bardzo charakterystyczny punkt Helsinek, z którego widoczne są ciekawe obiekty architektoniczne: Ratusz Miejski, Ambasada Szwedzka, Sąd Najwyższy oraz Pałac Prezydencki. Na środku Placu znajduje się granitowy obelisk, Kamień Carycy, upamiętniający wizytę Carycy Fiodorowny wraz z carem Mikołajem I w 1833 roku. Nad Placem widoczna jest również Katedra Uspieńska. Zabytkowym i ciekawym obiektem jest również Stara Hala Targowa Wanha Kauppahalli, obok której znajduje się fontanna Havis Amanda otoczona czterema lwami morskimi, symbolizująca powstające z morza Helsinki. Kauppatori jest miejscem często odwiedzanym przez turystów ze względu na nagromadzenie ciekawych, zabytkowych obiektów architektonicznych oraz targu, który odbywa się tam prawie każdego dnia w okresie letnim. Oprócz owoców, warzyw i ryb, jest tam mnóstwo stoisk z fińskimi pamiątkami, rękodziełem, skórami i futrami oraz regionalnymi przysmakami. Dodatkowo, z Placu Targowego wypływa prom dowożący turystów do wspaniałej zabytkowej fortecy, Suomenlinny.

Suomenlinna, Twierdza Finlandii, jest obiektem wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Wzniesiona na ośmiu ciasno przyległych do siebie wysepkach, sięga swoją historią 1748 roku, kiedy to Szwedzi wznieśli ją dla obrony wschodniej flanki przed atakami Rosjan. Wówczas została ona ochrzszczona imieniem Sveaborg, Twierdza Szwecji, i stanowiła największą tego rodzaju budowlę w całym królestwie. Twierdza poddała się Rosjanom w 1808 roku i to jej warowność w dużym stopniu zdecydowała o przeniesieniu stolicy Finlandii z Turku do Helsinek. Od tego czasu pozostawała w rękach rosyjskich aż do uzyskania niepodległości w 1917 roku. Obecnie wyspy Suomenlinny są zamieszkane przez 850 mieszkańców oraz mieści się na jednej z nich baza marynarki wojennej. Znajduje się tam również Muzeum Suomenlinny, a ruiny twierdzy są w całości udostępniane do zwiedzania turystom. Większość atrakcji skupia się na dwóch głównych wyspach: Iso Mustasaari i Susisaari, połączonych mostkiem. Ich teren jest bardzo dobrze zagospodarowany, wytyczone są malownicze trasy pomiędzy pozostałościami twierdzy, okolonej w wielu miejscach parkiem. Znajdują się tam także przytulne restauracje, kafejki, sklepiki i galerie, a także punkt informacji turystycznej. Wyspy są bardzo dobrze skomunikowane z Helsinkami poprzez często wypływające promy.

Do innych znanych obiektów zabytkowych Helsinek należą: Park Esplanadi, po środku którego znajduje się pomnik autora fińskiego hymnu narodowego „Maamme laulu” J. L. Runeberga, budynek Dworca Kolejowego według projektu E. Saarinena, „przykład monumentalnej architektury, określanej jako narodowy romantyzm” (Chałas 1991, s. 31,'), Muzeum Narodowe, Gmach Parlamentu, skansen na wyspie Seurasaari, pomnik Marszałka Mannerheima, fińskiego bohatera narodowego, znajdujący się przed muzeum sztuki nowoczesnej Kiasma, ulica Mannerheimintie i rzeźba Trzech Kowali przed najbardziej znanym domem towarowym w Helsinkach Stockmann, pomnik Jeana Sibeliusa, a także nowoczesny kościół Tamppeliaukio, wykuty w litej skale.

Jednak region Helsinek to nie tylko stare miasto. Helsinki są jednym z najbardziej nowoczesnych i najprężniej rozwijających się miast Europy i zaskakują swoją nowoczesnością na każdym kroku. Należy podkreślić raz jeszcze, że miasto swoją historią sięga jedynie 450 lat wstecz i pozbawione było wielu szans rozwoju z racji polityki Szwecji i Rosji, pozostając wraz z całą Finlandią w ciągłym cieniu mocarstw. Aktualnie zaobserwować można dynamiczny rozwój miasta i jego okolic. Cechą charakterystyczną nowoczesnej fińskiej architektury jest jej harmonia z przyrodą. Nowoczesne, ogromne budowle rozmieszczone są na wysepkach, nad brzegami zatok, wśród lasów. Przykładem może być robiący ogromne wrażenie kompleks Ruoholahti, albo zabudowania Lauttasaari, wśród których wyróżnia się oszklony, pokaźny budynek firmy Nokia. Do centrów biznesowych regionu zalicza się także Espoo, gdzie obecnie odbywa się ogromna ilość konferencji biznesowych i badawczych.

Region Helsinek, mimo największej urbanizacji w całym kraju, nie jest pozbawiony walorów przyrodniczych. Fińską przyrodę spotkać można dosłownie w każdym miejscu: w samym centrum Helsinek oraz na ich obrzeżach. Nawet nowoczesne kompleksy budowli odbijają się w tafli zatok i jezior, a osiedla mieszkalne położone są w lasach, pomiędzy skałami. Na terenie przyległego do Helsinek miasta Espoo znajduje się Park Narodowy Nuuksio. Jest on bardzo dobrze zagospodarowany pod względem turystycznym: wyznaczone są tam szlaki turystyczne, a także miejsca przeznaczone do organizowania ognisk i biwaków oraz pawilon informacyjny. Na terenie Espoo znajduje się również Park Krajobrazowy Laajalahti, w którym występuje bardzo wiele gatunków ptactwa. Obserwowanie ptaków możliwe jest w spacjalnie przygotowanych punktach obserwacyjnych. Po bagnistym terenie Laajalahti wędrować można po kładkach i specjalnie wytyczonych szlakach. Park ten, podobnie jak wspomniane Nuuksio, są częstym miejscem weekendowych wyjazdów mieszkańców stolicy i jej okolic.

Temppeliaukio

Region jest bardzo dobrze połączony komunikacyjnie z całą resztą kraju, a także z resztą świata. W Vantaa znajduje się główne lotnisko (Helsinki – Vantaa) – brama, przez którą napływa do Finlandii największa liczba przyjezdnych. Również poprzez lotnisko stolicy dostać się można do innych części kraju, dzięki dobremu skomunikowaniu z pozostałymi miastami (Tampere, Oulu, Turku, Vaasa). Liczne linie promowe (Silja Line, Viking Line, Nordic Jet, Eckero Line i inne) zapewniają codziennie połączenia z Estonią i Szwecją, a także z Niemcami. Helsinki stanowią także dobry punkt wypadowy do okolicznych miast ze względu na swój bardzo nowoczesny system komunikacji. Dzięki sprawnej komunikacji miejskiej, na którą składają się linie kolejowe, w tym kolej dalekobieżna i kolejka miejska, linie autokarowe do okolicznych i dalej położonych miast, linie tramwajowe obejmujące Helsinki, linie autobusowe oraz metro, w bardzo przystępny sposób można dostać się do takich atrakcji jak np. Park Narodowy Nuuksio w Espoo, Stare Miasto w Porvoo, stolica Estonii Tallin, albo nawet St. Petersburg, czy Sztokholm.

Helsinki, główne miasto Finlandii, zaskakują turystę, któremu stolice europejskie najczęściej przywodzą na myśl tradycyjne stare miasto z kamieniczkami, strzelistymi kościołami i ogromnym zamkiem królewskim, sąsiadujące z terenami pokrytymi szkłem i betonem nowoczesnych budowli przemysłowych. Przyjeżdżając do stolicy Finlandii, turysta odkrywa przytulne miasteczko, wypełnione ciekawymi zabytkami, sąsiadującymi z północną przyrodą i nowoczesnością równocześnie. Moim zdaniem to właśnie tu przejawia się wyjątkowość Helsinek, które pomimo tak szybkiego i burzliwego rozwoju przez ostatnie lata potrafiły zachować harmonię z otaczającą je z każdej strony przyrodą.

3.1.2. Wyspy Alandzkie

Kolejnym podregionem Regionu Kulturowego, mającym duże znaczenie z punktu widzenia sezonu letniego są Wyspy Alandzkie, po szwedzku Åland. Jest to największy w Europie archipelag, składający się z 6,500 wysp, leżący w odległości około 70 – 80 km od południowych wybrzeży Finlandii. Stanowi on autonomiczną prowincję Finlandii. Można powiedzieć, że Ahvenanmaa, gdyż tak brzmi fińska nazwa Wysp, żyje swoim własnym, odrębnym życiem: posiada swój własny hymn i flagę, a zamieszkująca je ludność włada w większości językiem szwedzkim. Wszystko to sprawia, że kraina ta jest bardzo interesująca pod względem przyrodniczym, historycznym i etnograficznym.

Stolicą Wysp Alandzkich i jedynym większym miastem jest Maarianhamina. Jest ona także główną bramą, przez którą napływają turyści. Do największych walorów turystycznych regionu należy przepiękny wyspowy krajobraz. Słynne fińskie szkiery, skaliste granitowe wysepki i podwodne skały niezliczoną ilością osłaniają Wyspy od otwartego morza, przyczyniając się tym samym do piękna krajobrazu. Walory naturalne wzbogacone są także kulturowymi i historycznymi aspektami. Należą do nich: muzea, stare kamienne i drewniane kościoły, ruiny XIV – wiecznej twierdzy Kastelholme oraz ciągle żywa kultura szwedzka.

Biorąc pod uwagę zagranicznych turystów i odwiedzających, oraz turystów przepływających przez Wyspy Alandzkie podczas rejsów po Morzu Bałtyckim, archipelag staje się ważnym podregionem turystycznym Regionu Kulturowego. Wyspy Alandzkie są dość popularną destynacją wśród Szwedów, Niemców, Norwegów i Duńczyków, którzy stanowią 95% wszystkich turystów odwiedzających ten region (Vuoristo i Vesterinen 2001, s. 159). Ruch turystyczny na Wyspach Alandzkich najbardziej ożywia się latem. Popularną formą jest tam turystyka aktywna: żeglarska, rowerowa oraz wędkarstwo. Wśród bazy noclegowej dominują małe domki letniskowe, które wynajmowane są turystom przez lokalnych właścicieli.

3.1.3. Turku: historyczne tradycje i Muminki

Kolejnym, interesującym podregionem Regionu Kulturowego jest Okręg Turku. Podregion ten, podobnie jak cała Finlandia, zachwyca pięknymi krajobrazami i czystością przyrody, ale to walory kulturowe są jego najmocniejszą stroną. Miasto Turku położone jest na zachodnim wybrzeżu i w przeszłości było pierwszą stolicą Finlandii. „Turku nie należy do miast o światowej sławie. Nie posiada ani wspaniałych zabytków przeszłości jak Kraków czy Drezno, ani nie zalicza się do potężnych portów jak Hamburg czy Marsylia. I ktoś, kto nie obeznany dokładnie z geografią północnych krain Europy, mógłby mieć nawet pewne trudności z szybkim odnalezieniem tego miasta na mapie. A przecież Turku – przez wiele stuleci noszące szwedzką nazwę Abo – to dawna stolica Finlandii i widownia dramatycznych wydarzeń dziejowych, w których partycypowali Szwedzi, Duńczycy, Niemcy, Rosjanie i… Polacy” (Fonkowicz 1971, s.173). Turku przez sześćset lat było stolicą Suomi, ważnym ośrodkiem kulturalnym, handlowym i administracyjnym. Miasto leżało na terenie ekspansji Szwedów, którzy zajmowali te ziemie pod pretekstem chrystianizacji w Finlandii, budując w tym miejscu swoją fortecę i ustanawiając siedzibę biskupstwa. Do wyboru tego miejsca na teren kolonizacji przyczyniło się także korzystne położenie geograficzne – port Turku rzadko zamarzał i wiodły z niego szlaki handlowe na wschód. Było ono miejscem wielu wydarzeń historycznych i nierzadko areną krwawych walk. Po przeniesieniu stolicy Finlandii do Helsinek, Turku straciło swoje znaczenie, a do upadku miasta przyczynił się także jeden z najstraszliwszych pożarów w 1827 roku, który zniszczył około 2500 budynków, w tym i uniwersytet. Po tym zajściu miasto na długo utraciło swój prestiż i znaczenie (Drucka 1969, s. 153).

Obecnie Turku jest piątym miastem w Finlandii pod względem liczby mieszkańców. Do największych walorów kulturalnych miasta należy ocalały z pożary Zamek u ujścia rzeki Aurajoki, wzniesiony w 1280 roku oraz Katedra, której najstarsza część pochodzi z XIII wieku. W Turku znajduje się także wiele muzeów: Muzeum Rękodzieła Luostorinmäki, Forum Marinum – nowoczesne muzeum morskie, muzea Aboa Vetus (archeologiczne) i Ars Nova (sztuki współczesnej,'), mieszczące się w tym samym budynku, Muzeum Sibeliusa, usytuowane koło Katedry, muzeum Väinö Aaltonena, jednego z najwybitniejszych fińskich rzeźbiarzy. Turku znane jest również ze swoich letnich wydarzeń kulturalnych: Festiwalu Muzycznego, odbywającego się co roku w drugim tygodniu sierpnia, największego i najstarszego w kraju dwutygodniowego festiwalu rockowego Ruisrock, odbywającego się w czerwcu, festynu Keskiajan Turku, upamiętniającego średniowieczną historię miasta, przypadającego na przełom lipca i sierpnia oraz Maratonu Paavo Nurmiego, nazwanego imieniem jednego z najwybitniejszych długodystansowców, laureata wielu złotych medali olimpijskich, urodzonego w Turku (Brewer i Harding 2004, s. 246 – 247).

Migotka

Zachodnia część Finlandii jest bardzo aktywna turystycznie zarówno w porze letniej jak i zimowej dzięki swoim warunkom przyrodniczym, kulturowym i dobrze rozwiniętej infrastrukturze. Zagospodarowanie turystyczne jest tu na bardzo wysokim poziomie: nie brakuje hoteli, letnich domki wypoczynkowych (tzw. mökki,'), szlaków turystycznych, dróg wodnych, rowerowych i pieszych. Najczęściej odwiedzanymi atrakcjami turystycznymi Okręgu Turku, biorąc pod uwagę liczbę odwiedzających w 1999 roku, były: Dolina Muminków, Vihermaailma, Zamek Turku, Katedra Turku, muzeum Aboa Vetus, Muzeum Sztuki Ludowej Luostarinmäki, Park Narodowy Saaristomeri, festiwal muzyki rockowej Ruisrock oraz Festiwal Muzyczny w Naantali (Vuoristo i Vesterinen 2001, s. 154).

3.2. Pojezierze fińskie

Region turystyczny Pojezierza Fińskiego (Järvialue) graniczy od strony południowej z Regionem Kulturalnym, od strony zachodniej z opisanym w dalszej części pracy regionem Pohjanmaa, natomiast od strony północno – wschodniej łączy się z Regionem Wyżynnym. Järvialue położone jest w całości w regionie fizycznogeograficznym Pojezierza Fińskiego.

„Za każdym zakrętem szosy, po każdym przebytym samochodem i piechotą kilometrze, czekają turystę inne barwy drzew, odbijających się w gładkiej tafli srebrzystego czy ciemnostalowego jeziora. Czasem widzi się bezkresne przestrzenie wodne, w których błękicie przeglądają się wolno sunące po niebie kłębiaste obłoki. Cały kraj wydaje się być jednym wielkim jeziorem, na którym przypadkowo znalazły się porośnięte lasem wysepki, łąki, miasteczka, osiedla ludzkie” (Drucka 1969, s. 165). Atrakcje naturalne tego regionu są wyjątkowe w skali Europy. Jeziora stanowią podstawowy element krajobrazu Finlandii, a także są najważniejsze z punktu widzenia rozwoju turystyki. To właśnie temu elementowi swej przyrody Finlandia zawdzięcza przydomek „krainy tysiąca jezior”. Czołowe miejsce w naturalnych bogactwach tego regionu zajmuje system jezior Saimaa, leżący w północno – wschodniej części Järvialue, ciągnący się aż do granicy z Rosją. Drogi wodne łączą się tu w rozległy, połączony system, tworząc wielokilometrowe szlaki wodne, spinające klamrą tak odległe i znane miejsca, jak Kuopio, Tampere, Savonlinna, czy Lappenranta.

Region słynie nie tylko z walorów przyrodniczych, ale także ze swej historycznej spuścizny. To właśnie w tym miejscu przebiegała przez setki lat sporna granica szwedzko – rosyjska, a część Pojezierza – Karelia, często stawała się areną krwawych walk. Herbem jej są dwa skrzyżowane, uzbrojone w miecze ramiona, co w pełni odpowiada historii tej prowincji. Przez jej ziemie, w ciągu stuleci podążały wojenne wyprawy ze wschodu na zachód i odwrotnie, niosąc mieszkańcom śmierć i zniszczenie.

Pojezierze cieszy się również bogatą i długą tradycją turystyczną. Najbardziej znaczące pod względem turystycznym podregiony to: Lahti – Etelä – Päijänti, Lappenranta – Imatra, Savonlinna – Punkaharju oraz Okręg Tampere. Pojezierze jest najbogatszym w naturalne zasoby i atrakcje regionem. Jest ono także bardzo dobrze przygotowane na obsługę ruchu turystycznego, dzięki swojej dobrej infrastrukturze. Znajduje się tam 41% wszystkich letnich domków wypoczynkowych, tzw. mökki, 9 Parków Narodowych, 7 parków krajobrazowych, 3 rezerwaty i 2 obiekty znajdujące się na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO: kościół Petäjävesi i Muzeum Verla.

3.2.1. Miejscowości turystyczne Järvialue

Region Lahti – Etelä – Päijänti, zwany bramą Pojezierza, jest wielką szansą rozwoju i potencjalnym regionem turystycznym Finlandii, w który pokładane są duże nadzieje i idące za nimi inwestycje. Jego głównym miastem jest Lahti, położone stosunkowo blisko stolicy, promowane w Helsinkach melodyjnie brzmiącym hasłem „Lahti on lähellä” („Lahti jest blisko”). Istotnie, dojazd do Lahti z centrum Helsinek zajmuje około 40 minut podróży pociągiem. Lahti jest pierwszym większym ośrodkiem w pobliżu stolicy oferującym atrakcje naturalne Pojezierza. Walory przyrodnicze w tak bliskiej odległości od metropolii stanowią bardzo dużą szansę miasta w turystycznym rozwoju. Już teraz Lahti stanowi źródło turystyki świątecznej i weekendowej mieszkańców stolicy, a dzięki dalszej rozbudowie infrastruktury turystycznej i promocji na terenie Helsinek, pragnie swoją atrakcyjność zwiększyć.

Kreuje swój wizerunek jako centrum sportów zimowych. W samym mieście znajduje się i rozwija wiele centrów sportowych. „W pobliskim kompleksie narciarskim są trzy duże skocznie, wykorzystywane zimą i latem. Tutaj też odbyły się pięciokrotnie mistrzostwa świata w narciarstwie klasycznym” (Brewer i Harding 2004, s. 234). Dodatkowo wyznaczono łącznie 145 km tras przełajowych dla narciarstwa biegowego, z których 35 km jest oświetlone. Działa tam wiele wypożyczalni nart i łyżew, a także duże lodowisko.

W okresie letnim Lahti przyciąga siecią ścieżek rowerowych. Położenie nad jeziorem Vesijärvi, łączącym się z Päijänne, umożliwia podróż szlakami wodnymi aż do miasta Jyväskylä. Latem na trasie tej kursuje statek. Można odbywać również krótsze przejażdżki wodne mniejszymi stateczkami osobowymi po Vesijärvi przez Mukkulę, Enonsaari i Messilä. Lahti oferuje wiele wypożyczalni łodzi, kajaków, rowerów; znajduje się tam wiele kortów tenisowych i pól golfowych, a w pobliskich miejscowościach Pajulahti i Heinola znajdują się dodatkowo profesjonalnie wyposażone sportowe parki, które stanowią wizytówkę podregionu Pojezierza.

Kolejny podregion, Lappeenranta – Imatra, jest najbardziej popularnym centrum turystycznym Pojezierza Fińskiego. Tworzy on wąski pas, od wschodu ograniczony rosyjską granicą. Miejscowość Lappeenranta stanowi najważniejsze centrum turystyczne tego regionu i tym samym południowo – wschodniej Finlandii. Na jej popularność turystyczną składają się nie tylko wybitne walory przyrodnicze, ale również kulturowe. Związane są one z historią Karelii i wydarzeniami historycznymi, mającymi miejsce w tej części Finlandii. Ważnym czynnikiem zwiększającym ruch turystyczny jest także bliskość Rosji, a przede wszystkim Petersburga, będącego źródłem wielu turystów rosyjskich. Organizowane są tam niewymagające wiz rejsy kanałem Saimaa na terytorium Rosji, podczas których stateczek dobija do rosyjskiego miasta Wyborg (po fińsku Viipuri). Miasto to aż do drugiej wojny światowej leżało na terytorium Finlandii i stanowiło wówczas drugie miasto pod względem wielkości w kraju. „Pozostałością po burzliwej przeszłości są resztki murów obronnych oraz budynki wielkich koszar i kryty maneż, największy w krajach skandynawskich” (Drucka 1969, s. 172). Lappeenranta znana jest również jako miejscowość kuracyjna. Na brzegu zatoki znajdują się zakłady z kąpielami leczniczymi, plaża oraz obiekty sportowe.

Podobne znaczenie turystyczne posiada również miejscowość Imatra, leżąca w odległości około 50 km od Lappeenranty, na południowo – wschodnim brzegu jeziora Saimaa, w pobliżu granicy rosyjskiej. „Pomiędzy czterema rozrzuconymi na dużym obszarze centrami miasta jest rozsiane wiele atrakcji, niejednokrotnie ginących na tle wyrastających jak grzyby po deszczu obiektów przemysłowych” (Brewer i Herding 2004, s.192). Mimo rozwijającego się tu przemysłu drzewnego, elektrycznego i metalurgicznego, Imatra cieszy się popularnością wśród fińskich turystów, zwłaszcza w okresie letnim. Zawdzięcza ją największemu w Finlandii systemowi wodospadów Imatrankoski. Podregion Lappeenranta - Imatra był zawsze popularny zarówno wśród fińskich jak i rosyjskich turystów. Można powiedzieć, że region ten dla Finów jest tym, czym Mazury są dla Polaków: bardzo popularnym miejscem, do którego ludność wybiera się „na wczasy”. Natomiast dla Rosjan jest on ważny pod względem turystyki handlowej, związanej z zakupami luksusowych towarów.

Olavinlinna,  Wikimedia Commons / GNU FDL

W Północnej części regionu znajdują się znane nadjeziorne Parki Narodowe: Linnansaari i Kolovesi. Obszar Linnansaari obejmuje jezioro Haukivesi wraz ze 130 większymi niezamieszkanymi wyspami. „W wodach na terenie parku żyje niewielka grupa zagrożonego wyginięciem podgatunku foki obrączkowanej” (Brewer i Harding 2004, s. 163). Natomiast park Kolovesi powstał z myślą o ochronie wyjątkowo dobrze zachowanych drzewostanów sosnowych na kilkudziesięciu wysepkach. „Rejon parku obfituje w wyniosłe wzgórza, skaliste urwiska i jakinie, są tu nawet prehistoryczne malowidła naskalne sprzed 5 tys. lat” (Brewer i Harding 2004, s. 163). W wodach Kolovesi, podobnie jak w Linnansaari, żyje rzadki podgatunek foki obrączkowanej.

Oprócz letnich atrakcji, które oferują głównie Lappeenranta, Imatra i Savonlinna, na terenie Pojezierza znaj""""""""""""""""""""""""""""dują się także zimowe centra narciarskie. Do najbardziej znanych należy Jyvä,');,'),skylä, będąca również ośrodkiem naukowym, i słynącym z budynków zaprojektowanych przez najsłynniejszego fińskiego architekta Alvara Aalto, oraz Kallavesi i Kuopio, które popularne jest także dzięki letniemu festiwalowi „Kuopio tanssi ja soi”. Na zachód od Jyväskylä znajduje się mała wioska Petäjävesi, której główną atrakcję stanowi drewniany kościół, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO. Stanowi on najwybitniejszy przykład XVIII-wiecznej architektury chłopskiej w Finlandii. Kolejnym obiektem, znajdującym się na Liście UNESCO jest Muzeum Verla. Położone jest ono w malutkiej miejscowości Verla, w środkowej części Pojezierza. Słynie ze swojego niepowtarzalnego uroku XIX wiecznej osady związanej z przemysłem drzewnym, której architektura i specyficzna atmosfera pozostały nienaruszone przez upływające lata.

3.2.2. Tampere: fiński „Mansen”

Kolejną częścią Järvialue jest Okręg Tampere, będący połączeniem historycznych zabytków gospodarki i atrakcji naturalnych. Obecnie jest to trzecie pod względem zaludnienia miasto w Finlandii, jeden z większych jej ośrodków przemysłowych i jednocześnie największe miasto w Skandynawii bez dostępu do morza. Przez Finów Tampere nazywane jest fińskim Manchesterem, albo „Mansen”, z racji swojego gospodarczego rozkwitu, stanowiącego czasem konkurencję dla samej stolicy, Helsinek (Vuoristo i Vesterinen 2001, s. 183). W XIX wieku miasto Tampere stanowiło centrum przemysłu tekstylnego, o czym świadczą liczne zabytki z tego okresu, nadające miastu specyficzną atmosferę. Wznoszą się nad nim kominy z czerwonej cegły, należące do starych XIX-wiecznych fabryk, przekształconych obecnie w ośrodki kulturalne lub bary i restauracje.

Tampere usytuowane jest na wąskim przesmyku między jeziorami Näsijärvi i Pyhäjärvi. Leżą one na różnych poziomach, dlatego łącząca je rzeka, przepływająca przez miasto, pokonuje wysoki próg wodny. Znajduje to odbicie w jej nazwie Tammerkoski, która w tłumaczeniu na język polski oznacza „wodospad Tampere”. Mimo swojego przemysłowego charakteru, całe Tampere tonie w zieleni i parkach, co nadaje mu niezwykły urok. Charakterystycznym punktem miasta jest plac Keskustori oraz most na rzece Tammerkoski ozdobiony rzeźbami znanego fińskiego rzeźbiarza i architekta Väinö Aaltonena, który wykonał również w Tampere – podobnie jak w Helsinkach – pomnik słynnego pisarza Aleksisa Kivi. W mieście znajduje się dużo muzeów, wśród których najbardziej znane to Muzeum Doliny Muminków, Centralne Muzeum Pracy „Työväen Keskusmuseo”, urządzone w starej fabryce Finlaysona, Muzeum Robotników Amuri „Amurin Työläismuseokortteli”, stanowiące zachowaną w całości część miasta, składającą się w całości z XIX-wiecznych drewnianych domków, a także Muzeum Lenina, Lalek i Strojów, Sztuki Hiekki, Vapriikki, i inne.

Inne znane miejscowości, leżące w podregionie Okręgu Tampere, to rozpoznawana na całym świecie ze względu na telefonię komórkową Nokia, a także inne: Ikaalinen, Karkun Ellivuori i Kangasala. Na terenie podregionu znajduje się także wiele pięknych miejsc naturalnych, parki narodowe i krajobrazowe. Największymi atrakcjami naturalnymi są: wymienione już wyżej jezioro Näsijärvi, rzeka Tammerkoski i Parki Krajobrazowe Hämeenkyrö wraz z Parkiem Narodowym Seitseminen. W okresie letnim, region oferuje wiele wycieczek po jeziorach Näsi i Pyhäjärvi. Połączony jest on także systemem jeziornych dróg wodnych z Hämeenlinną, będącą częścią kolejnego podregionu Pojezierza (podregion Hämeenlinny i Tammeli). Miasteczko to słynie z Zamku Häme, wzniesionego tam w XIII wieku jako obronnej twierdzy pogranicza. Z Tampere można dostać się tam stateczkiem tzw. „srebrną drogą” („hopealinja”) wzdłuż jezior Vanaja i Pyhäjärvi (Salamaa 1967, s.81).

Najczęściej odwiedzanymi miejscami turystycznymi Okręgu Tampere w 1999 roku były: park rozrywki Särkäniemi, w którym znajduje się m.in. akwarium z 200 gatunkami zwierząt morskich, planetarium, delfinarium i 30 rodzajów kolejek, Aqua Park w Ikaalinen, hotel wraz z aquaparkiem i centrum SPA „Rantasipi Eden” w Nokii, Letni Festiwal Teatralny w Tampere, Muzeum Amuriego w Tampere, festiwal „Sata – Häme Soi” w Ikaalainen, Muzeum Sztuki Tampere, Muzeum Doliny Muminków, imprezy muzyczne w Valeakoski, muzeum samochodów i transportu Mobilia w Kangasala oraz Muzeum Emila Wikströmina w Valeakoski (Vuoristo i Vesterinen 2001, s. 185).

3.3. Region wyżynny

Turystyczny Region Wyżynny, Vaara – alue, położony jest częściowo w krainie geograficznej Pojezierza Fińskiego i Pogórza Środkowofińskiego. Tym samym posiada on cechy jednego i drugiego obszaru. Takie umiejscowienie czyni go miejscem wyjątkowym i bardzo atrakcyjnym pod względem krajobrazu, który jest już bardziej zróżnicowany niż na Pojezierzu, jednak nie tak surowy pod względem temperatury, jak na północy – w Laponii. Podobnie jak cały fiński kraj, Region Wyżynny obfituje w przepiękne walory przyrodnicze, jakimi są jeziora i lasy. Na terenie regionu znajdują się 3 parki krajobrazowe: dwa w Karelii Północnej oraz jeden w Kollismaa, oraz 8 parków narodowych. Korzystne położenie geograficzne i stosunkowo łagodne, niezwykle śnieżne i stabilne zimy, przyczyniły się do powstania na tym terenie zarówno zimowych jak i letnich ośrodków turystycznych, które rozwijają się bardzo dynamicznie w ciągu ostatnich lat.

Ogromnym walorem Regionu Wyżynnego są jego tradycje kulturalne i historyczne dzieje, których wpływ widoczny jest w obecnym charakterze całego regionu. Przez region ten, a zwłaszcza przez Karelię, przetoczyły się liczne wojny pomiędzy Szwecją a Rosją. Region od zawsze położony był w miejscy stykania się dwóch różnych kultur – słowiańskiej i skandynawskiej, dodatkowo sam reprezentując kulturę fińską. „Mieszkańcy Karelii są najbardziej interesującą grupą etniczną w Finlandii. Zawsze zresztą uchodzili w kraju za największych „kosmopolitów”. Przez ich kresową prowincję ciągnęły wojska i kupcy, prawosławni i luterańscy misjonarze, wędrowcy ze wschodu i zachodu” (Fonkowicz 1976, s. 127).

3.3.1. Karelia Północna

W wyniku drugiej wojny światowej, Finlandia utraciła większość terytorium Przesmyku Karelskiego na rzecz Związku Radzieckiego. W rękach Finlandii pozostała jedynie Karelia Północna, po fińsku Karjala, która zajmuje szczególne miejsce w historii kraju. Była ona nieustannym obiektem ataków ze strony imperium carów. Często nietolerancja religijna zmuszała ludność wyznania prawosławnego lub protestanckiego do szukania schronienia po różnych stronach granicy, a ziemie Karelii stawały w płomieniach. Jednocześnie nigdzie indziej narodowy duch fiński nie obudził się z taką siłą: „Karelia właśnie dostarczyła owego duchowego tworzywa, które stało się natchnieniem artystów, źródłem inspiracji polityków, świadectwem pięknej i bogatej tradycji, podstawą dumy całego narodu” (Fonkowicz 1976, s. 127).

Miejscowości podregionu Północnej Karelii to przede wszystkim Joensuu, Outokumpu, Ilomantsi, Lieksa i Nurmes. Na przestrzeni całego obszaru widoczny jest wpływ kultury prawosławnej i rosyjskiej. Architektura wymienionych miasteczek, a zwłaszcza starej części Ilomantsi, czy Nurmes, niewiele różni się od rosyjskiej, którą przywodzą na myśl również porozrzucane po regionie cerkwie i prawosławne klasztory. Do najbardziej znanych należą klasztory Heinävesi, Valamo i Lintula. Fińskie cerkwie prawosławne różnią się jednak od tradycyjnych, będąc bardziej skromne i ascetyczne, pozbawione przepychu i dekoracyjności, tak bardzo charakterystycznej dla tego obrządku.

Joensuu stanowi główny węzeł komunikacyjny regionu Karelii Północnej. Samo miasto nie posiada znaczących walorów turystycznych, co rekompensuje jednak uniwersytet i prężnie rozwijające się dzięki niemu życie kulturalne miasta. Na zachód od Joensuu leży Outokumpu, którego główną atrakcją jest zabytkowa kopalnia Vanha Kaivos. Natomiast na wschód od Joensuu znajduje się Ilomantsi, najbardziej wysunięte na wschód prawosławne miasto Finlandii. W jego sąsiedztwie położony jest Park Narodowy Petkeljärvi, poprzecinany licznymi szlakami pieszymi i rowerowymi. Kolejnym ciekawym miejscem jest Park Narodowy Koli, cenny zarówno pod względem przyrodniczym jak i historycznym. „Widok rozciągający się ze wzgórza Koli (347 m n.p.m.) stanowi ucieleśnienie idealnego krajobrazu fińskiej krainy jezior” (Brewer i Harding 2004, s. 208). Park znajduje się nad jeziorem Pielinen i uważany jest za najstarszą atrakcję turystyczną Finlandii. Latem ośrodek oferuje wiele kilometrów szlaków pieszych, rowerowych i wodnych, natomiast zimą przeistacza się wraz z nadejściem śniegów w centrum sportów zimowych.

Karelia Północna poprzecinana jest wieloma szlakami turystycznymi, noszącymi nazwę Pętli Karelskiej, Karjalan Kierros. Stanowią one łącznie 800 km oznakowanych szlaków pomiędzy Ilomantsi a jeziorem Pielinen. Najbardziej znane z nich to Szlak Niedźwiedzia Karhunpolku, Szlak Wilka Sustaival oraz Szlak Bojowników Tapion Taival. Łączą się one na terenie Parku Narodowego Patvinpuisto. Szlak Sustaival prowadzi z wioski Möhkö. Wędrówka wzdłuż niego może potrawać nawet 3 dni, a liczy on 90 km. Miejscami biegnie blisko granicy rosyjskiej, przez pola bitewne z czasów wojny zimowej ze Związkiem Radzicekim (1939 – 1940). Szlak Niedźwiedzia również przebiega przez ważne pola bitewne wojny zimowej (Kitsi, Änäläinen). Natomiast szlak Tapion Taival jest najdalej wysuniętym na wschód fińskim szlakiem turystycznym.

Kolejnym ważnym podregionem Regionu Wyżynnego jest Podregion Kainuu, który wciąż bardzo prężnie się rozwija i ma ogromne znaczenie dla fińskiej turystyki. Do jego najważniejszych ośrodków należą: Kajaani oraz Vuokatti, w którym rozkwitło na przestrzeni lat w centrum sportów letnich i zimowych. Destynacja ta jest bardzo dobrze przygotowana do obsługi krajowego i międzynarodowego ruchu turystycznego. Słynie zwłaszcza ze swej strategii „biznesu śnieżnego” („snow business”), polegającego na rozwijaniu zimowych produktów turystycznych. W regionie tym mnożą się ośrodki przystosowane do uprawiania sportów zimowych, wyciągi narciarskie, szlaki turystyczne, a także aqua parki. Istnieje tam także śnieżny tunel, w którym można uprawiać narciarstwo biegowe przez cały rok, bez względu na pogodę. Na bardzo wysokim poziomie jest również baza noclegowa, która oferuje wysoki poziom usług zarówno dla bardziej jak i mniej zamożnych klientów.

Z punktu widzenia walorów kulturowych, należy zaznaczyć, że region ten ma ogromne narodowe znaczenie dla wszystkich Finów. To właśnie w regionie Kainuu powstawała fińska epopeja narodowa „Kalevala”. Jest ona najważniejszym fińskim utworem literackim, a jej autor Elias Lönnrot materiały do jej stworzenia, ludowe pieśni i legendy, zbierał i spisywał właśnie w tej części Finlandii. Na północnej granicy Podregionu Kainuu znajduje się także kolejne, ważne dla historii kraju, miejsce Suomussalmi, bardzo ważne pole bitwy rozegranej między Finlandią a Związkiem Radzieckim podczas wojny zimowej.

Kolejny podregion jest kontynuacją walorów obu poprzednich, Karelii Północnej i Kainuu. Dominuje tu turystyka aktywna związana ze sportami zimowymi, a najbardziej popularnymi ośrodkami na tym obszarze są Salla, Pyhätunturi, Park Narodowy Oulunga, Ruka, Kuusamo i Syöte. Miasteczko Ruka może być bardzo dobrym przykładem postępującego rozwoju turystycznego. W ciągu 30 lat, rozpoczynając od lat 30 do lat 90, przeistoczyła się z wioski we wspaniałą miejscowość turystyczną z profesjonalną bazą noclegową, żywieniową i usługową oraz z infrastrukturą na najwyższym poziomie. Od tego czasu region nieustannie się rozwija (Vuoristo i Vesterinen 2001, s. 244 – 245).

3.4. Zachodnie wybrzeże Finlandii Pohjanmaa

Region Zachodniego Wybrzeża Finlandii Pohjanmaa jest najrzadziej uczęszczanym regionem turystycznym Finlandii i mającym najmniejsze znaczenie z punktu widzenia turystyki. Rozciąga się wzdłuż Zatoki Botnickiej, z południa, od malowniczego, wpisanego na Listę UNESCO Starego Miasta Rauma, najlepiej zachowanego starego miasta w krajach nordyckich, składającego się z ponad 600 niskich drewnianych domków, do Oulu, największego miasta Finlandii położonego na północy. Jednak z powodów małego znaczenia regionu, znane miasta Rauma i Pori ze względów statystycznych często wlicza się w zachodnią część Regionu Kulturowego (Vuoristo i Vesterinen 2001, s. 306).

Niewielka popularność turystyczna nie odbiera jednak Pohjanmaa uroku. Zachodnia Finlandia jest regionem wyjątkowym, gdzie morze i liczne wysepki wzbogacają krajobraz pełen zielonych pastwisk, rzecznych ujść do morza i dziewiczej przyrody. Jest to region pełen delikatnego i wyjątkowego charakteru i naturalnej kultury, ciekawy krajobrazowo o każdej porze roku. Rozległy, spokojny krajobraz gospodarstw i rzek rozciąga się pomiędzy długimi, piaszczystymi plażami i historycznymi miasteczkami portowymi. Przyrodnicze walory Pohjanmaa podkreśla Archipelag Kvarken położony w Zatoce Botnickiej u wybrzeży Finlandii, który w roku 2006 został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO jako rozszerzenie wpisu Pobrzeża Zachodniobotnickiego w Szwecji. Cały obszar liczy 5600 wysp i wysepek. Charakteryzują się one niespotykanymi gdzie indziej pofałdowanymi grzbietami morenowymi, ukształtowanymi w wyniku działalności lodowca. Obecnie, w wyniku ruchów epejrogenicznych, archipelag nieustannie podnosi się ponad poziom morza w tempie należącym do najszybszych na świecie. W konsekwencji linia brzegowa ulega ciągłym przekształceniom, wyłaniają się i łączą wyspy, wysuwają się półwyspy, a z zatok powstają jeziora, które przekształcają się w bagna i trzęsawiska.

Miasteczka leżące wzdłuż Wybrzeża są spokojne i skromne, a mimo to zaskakują turystów swoim urokiem i gościnnością. Kolejno, od południa ku północy, najważniejsze z nich to: Uusikaupunki, Rauma, Pori, Kristiinankaupunki, Kaskinen, Vaasa, Pietarsaari, Kokkola, Raahe i Oulu. Każde z nich ma swój wyjątkowy urok i historyczne tradycje. Można zwiedzić je, podróżując narodową drogą nr 8, odwiedzając po drodze wiele muzeów, dworków, sklepików z rękodziełem i innych atrakcji turystycznych związanych z regionem. Trasa ta jest ciekawym urozmaiceniem, zwłaszcza w podróży na Północ, na przykład do Laponii.

Wyjątkowość krajobrazów uzupełniana jest tu wydarzeniami kulturalnymi. Do najważniejszych należy odbywający się zawsze w czerwcu, już od ponad 40 lat, Jazz Festival w Pori. Każdego lata piaszczyste wydmy w Yyteri stają się miejscem nadmorskich pikników i zawodów windsurfingowych. Również obserwowanie ptaków jest popularnym sposobem spędzania czasu, zwłaszcza w zatoce Liminganlahti lub na wyspie Hailuoto niedaleko Oulu, gdzie entuzjaści mają okazję obserwować rzadkie gatunki ptactwa wędrownego, zwłaszcza podczas białych nocy. Samo Oulu słynie z odbywających się tam kilka razy w roku wyjątkowych zawodach, takich jak na przykład „Konkurs w noszeniu żon”. W Seinäjoki każdego lata odbywa się również Tango Market – impreza taneczna o niepowtarzalnym klimacie białych nocy. Popularnym sposobem zwiedzania regionu Wybrzeża, zwłaszcza wsi i miasteczek, jest podróżowanie na rowerze.

Region jest bardzo dobrze skomunikowany z innymi częściami Finlandii, mając tym samym również znaczenie tranzytowe. Główna linia kolejowa Helsinki – Oulu przebiega przez północną część Wybrzeża, a także przez takie miasta jak Seinäjoki i Kokkola. Pociągi lokalne obsługują pozostałe trasy, m.in. połączenie do Pori i Vaasa. Region skomunikowany jest z innymi częściami Finlandii dzięki krajowym lotom samolotowym. Lotniska znajdują się w Oulu, Seinäjoki, Vaasa, Pori i Kruunupyy (lotnisko dla Kokkoli i Pietrasaari). Wybrzeże obsługiwane jest także przez regularne linie autokarowe i autobusowe.

3.5. Laponia

Fińska część rozciągającego się na północy Skandynawii regionu Laponii jest sławna na całym świecie dzięki swoim wyjątkowym atrakcjom. „Ciepło Laponii” oznacza dla wszystkich turystów słońce białych nocy, piękne krajobrazy, Świętego Mikołaja we własnej osobie i bogatą kulturę ludzi Saame. „Laponia jest krajem paradoksów, krajem ciemności – nocy bez dnia, trwających w północnej osadzie Nuorgam 51 zimowych dób, i krajem powodzi światła – dnia nie zachodzącego słońca, trwającego w tym samym regionie przez 73 dni lata” (Fonkowicz 1976, s. 175). Fiński pisarz S. Paulaharju pisał, że w Laponii wszystko musi być bezkresne i potężne: noce i dnie, lasy i pustkowia, jezioro Inari z tysiącem wysp, zima i zorze polarne (Fonkowicz 1976, s. 171).

Naturalne atrakcje turystyczne Laponii są wyjątkowe i znane na całym świecie. Do najbardziej charakterystycznych należą tu: zorze polarne, białe noce, śnieżne zimy, jeziora i lasy. Nie można zapomnieć też o reniferach i łosiach – symbolach Finlandii, rozpoznawanych, jak sama Laponia, na całym świecie. W Laponii znajduje się wiele obszarów przyrodniczych, podlegających ochronie, Należą do nich m.in.: Park Narodowy Pyhätunturi, Park Narodowy Pustkowie Saariselkä im. Urho Kekkonena, Park Narodowy Lemmenjoki, Park Narodowy Pallas – Ounastunturit, a także rezerwaty Malla, Kevo i Sompio, oraz 3 parki krajobrazowe: Aavasaksa i Tornionjokilaakso, Pallastunturit i Utsjokilaakso. „Jeśli są jeszcze w Finlandii naprawdę dzikie miejsca, jeśli turysta może się gdzieś poczuć jak odkrywca nieznanych ziem, to właśnie tu, w tym najdalej na północ wysuniętym regionie, stanowiącym zresztą niemal połowę kraju” (Brewer i Harding 2004, s. 342).

Laponię zamieszkuje ogółem około 200 tys. osób, co stanowi 2,1 mieszkańca na km2. Biorąc pod uwagę, że większość ludzi zamieszkuje kilka miast na południu prowincji, większość obszaru stanowią pustkowia, często zupełnie niedotknięte przez cywilizację, tzw. erämaat. Laponia zamieszkana jest w większości przez lud Saame, który cieszy się w Finlandii dosyć dużą swobodą i autonomią. Język lapoński, którym się posługuje, podobnie, jak język fiński, należy do rodziny ugrofińskiej, jednak różni się dość znacznie od języka Suomi. Lapończycy mogą używać swojego języka w lapońskich szkołach, a ich kultura – z racji zagrożenia całkowitym zaginięciem – jest chroniona. Muzeum kultury ludów Północy zwiedzić można w Inari, a na terenie właściwie całej Finlandii nabyć można rękodzieła oryginalnie wytwarzane przez Lapończyków. Z racji wyłączności, jaką posiadają oni na ich wytwarzanie, pamiątki takie są bardzo drogie, ale cieszą się dużą popularnością wśród turystów, są bowiem oryginalnie wykonane przez rdzennych mieszkańców Północy, mają tym samym swoją wartość. Lud Saame zajmuje się także hodowlą reniferów, która w Finlandii znajduje się prawie w całości w ich rękach. Do najstarszych zabytków związanych z Lapończykami należy cmentarz z epoki brązu Sammallahdenmäki, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO.

Region Laponii prawie całkowicie znajduje się powyżej koła podbiegunowego i dlatego, ze względu na surowy klimat, niecałe jej terytorium jest celem ruchu turystycznego. Najbardziej znanym i najczęściej uczęszczanym przez turystów jest Okręg Rovaniemi, w którego skład wchodzą takie miejscowości jak Rovaniemi, Luosto i Pyhä, bardzo aktywne pod względem turystycznym. Laponia jest symbolem nieustającej zimy i śniegów, dlatego turystyka zimowa jest bardzo charakterystyczna i naturalna dla tego regionu. Należy wziąć pod uwagę, że zima w Laponii trwa średnio od października do kwietnia, a największe natężenie ruchu turystycznego przypada zwłaszcza na marzec, a zaraz potem na luty oraz lipiec, charakteryzujący się przyjemną pogodą i jasnością białych nocy (Matkailun Edistämiskeskus 2005, s. 30). Mimo położenia w okolicach koła polarnego, Laponia jest bardzo dobrze skomunikowana z resztą kraju i głównymi miastami Europy. Tamtejsze lotniska i drogi są bardzo dobrze przystosowane do trudnych warunków atmosferycznych.

3.5.1. Rovaniemi: stolica Północy

Najważniejszą i najbardziej znaną miejscowością turystyczną Laponii jest Rovaniemi, znane jako brama Laponii, znajdujące się na kole podbiegunowym. Swój sukces opiera na egzotycznym wręcz wizerunku opartym na Biegunie Północnym oraz dlatego, że właśnie w Rovaniemi znajduje się prawdziwy dom Świętego Mikołaja. Z drugiej strony, miasto Rovaniemi stale się rozwija dzięki swemu uniwersytetowi, który w ogólnym rozwoju regionu także zajmuje znaczące miejsce. Rozwój turystyczny miasta nastąpił jednak dopiero po II wojnie światowej. Do tego czasu miasteczko stanowiło tylko prowincjonalny ośrodek handlowy. „Obecna nowoczesna architektura to efekt planowanej odbudowy według projektów Alvata Aalto” (Brewer i Harding 2004, s. 345). Główną ulicą jest Hallituskatu, od której odchodzą arterie, co kształtem przypomina rogi renifera, widoczne z lotu ptaka.

W okolicach Rovaniemi znajduje się Napapiiri, czyli koło podbiegunowe. Linia przebiega nieco na północ od 66 równoleżnika szerokości geograficznej północnej, wyznaczając granicę zjawiska białych nocy. W tym miejscu znajduje się obecnie park tematyczny Wioska Świętego Mikołaja, a kawałek dalej bożonarodzeniowy park rozrywki Santapark. Paradoksem jest fakt, iż jeszcze do niedawna Lapończycy nic nie wiedzieli na temat postaci Świętego Mikołaja, a legenda o tym, że mieszka on w Finlandii wcale nie ma starych korzeni. Wymyślił ją popularny w latach przedwojennych prezenter radiowy Wuj Markus. Znacznie starsze fińskie podanie, jeszcze z czasów pogańskich, mówiło o złym duchu, pojawiającym się pod postacią kozła w najkrótszy dzień roku i domagającym się podarunków od przestraszonych mieszkańców. Obie legendy pomieszały się ze sobą, gdyż Święty Mikołaj w Finlandii nosi imię Joulupukki, co można przetłumaczyć jako bożonarodzeniowy kozioł (Brewer i Harding 2004, s. 350). Mimo wszystko oba parki, Wioska Świętego Mikołaja i Santapark, stanowią dla rodzin z dziećmi i obcokrajowców ogromną atrakcję i przyciągają wielu turystów, zwłaszcza w okresie zimowym.

Niedaleko od Rovaniemi znajdują się także również inne, znane i wyjątkowe turystyczne miejsca: wzniesienia Pyhätunturi i Luostotunturi. Zaraz obok nich, w miejscowościach Pyhä i Luosto ruch turystyczny związany z uprawianiem sportów zimowych osiąga wysokie wskaźniki. W całym regionie prężnie rozwija się infrastruktura turystyczna, umożliwiająca uprawianie sportów zimowych, baza zakwaterowania i żywienia, wydarzenia i imprezy sportowe oraz rozbudowywane są szlaki turystyczne. Okręg Rovaniemi oferuje wspaniałe możliwości do uprawiania turystyki kwalifikowanej: rowerowej i narciarskiej. Atrakcję stanowią także wycieczki zaprzęgami psimi, czy reniferowymi, będące czasami formami turystyki ekstremalnej, polegającej na przemierzaniu zimą dziesiątek kilometrów w zaprzęgach i spędzaniu nocy w igloo.

3.5.2. Północne „erämaat”

Powyżej koła podbiegunowego rozciągają się pustkowia Laponii, erämaat. „(...) Kraina ta jako całość to wielkie pustkowie, prawdziwa Luonnon – Suomi, czyli Finlandia Dziewicza, przez gospodarczą działalność człowieka jeszcze nie zmieniona. To właśnie najbardziej nęci i ściąga turystów z całej Europy, a zwłaszcza z południa, bo dla nich jest to szczególna egzotyka” (Fonkowicz 1976, s. 174). Wyróżnione zostały tam dwa podregiony turystyczne Laponii: Pas Turystyczny Kaamasi – Saariselkä – Vuosto oraz Zachodni Obszar Wyżynny Ylläs – Levi – Pallas – Olos – Hetta. Do najważniejszych miejscowości tego obszaru należą: Ylläs, Levi, Hetta i Kilpisjärvi oraz Park Narodowy Pallas – Ounastunturi na zachodzie, a także Saariselkä i Inari wraz z Parkami Narodowymi Lemmenjoki i Saariselkä oraz z Rezerwatem Przyrody Kevo na północnym wschodzie. Wszystkie wymienione miasteczka są niewielkie i nie posiadają wielu atrakcji turystycznych. Cieszą się natomiast popularnością wśród miłośników turystyki aktywnej, zwłaszcza narciarstwa i trekkingu, a także wypraw rowerowych.

Regiony te popularne są także wśród turystów pieszych i rowerzystów górskich, którzy przemierzają kilometry szlaków Laponii w okresie letnim. Na terenie wspomnianych parków narodowych wytyczono kilometry szlaków turystycznych, bardzo szczegółowo oznaczonych na mapach. W zimie wiele z nich dostępnych jest dla turystów uprawiających narciarstwo biegowe. Natomiast system rzeczny na północy przy granicy ze Szwecją posiada dogodne warunki do kajakarstwa i wędkarstwa, zwłaszcza latem. Wadę Laponii w okresie miesięcy letnich stanowi niestety plaga komarów, które są tu najbardziej uciążliwe w porównaniu do reszty Finlandii.